Miłkowice woj. wielkopolskie

Dobra Miłkowice i Wilczków rok 1874

Dobra Miłkowice i Wilczków rok 1874

Napływa coraz więcej materiałów dotyczących dworu w Miłkowicach, ale nie ubywa wątpliwości. W 1804 roku Michał Wyszkowski pisze o dworze w Miłkowicach, a ściślej mówiąc w Zaspach Miłkowskich:
Ozdobne dworskie budowy,
Droga prosto wysadzana,
Dom gościnny, kształtny, nowy,
Świadczy o guście pana.

Budowla określana jest jako nowa!

Mecenas Straszkowski w 1817
 roku opisuje szczegółowo dwór, ale tak naprawdę nigdzie nie wspomina jaka to była budowla, drewniana czy murowana?! Córka ostatnich właścicieli wyraźnie mówi o murowanym dworze, rozebranym później przez Niemców. 

Odkryte przez wody zbiornika fundamenty szacowane są na XVII wiek,
 czy to dawna fortyfikacja na wyspie? Czy stary dwór stał obok nowego, gdyż taki niewątpliwie zbudowany był przez Lipskich, czy też na wyspie? Kiedy opuszczono stary dwór? Czy oficyna murowana była nowym dworem? W przytoczonym materiale pochodzącym z 1874 roku i w spisie stanu gospodarstwa wymienia się:
1. Dwór drewniany pod gontami.
2. Oficyna murowana pod dachówką. 
Miejmy nadzieję, że dalsze materiały, które jeszcze mają do nas dotrzeć, pozwolą rozwiać wątpliwości.

Potwierdziły się informacje o folwarkach na Zaspach i w Strachocicach, gdzie prowadzono dużą hodowlę owiec, o czym świadczą podane informacje w spisie inwentarza. Folwarku w Miłkowicach nigdy nie było. 
 
Bardzo dziękujemy p. Piotrowi Tameczce za ofiarne działania na rzecz strony Miłkowice.

Majątek w Miłkowicach i Wilczkowie
dziedziczony przez rodzeństwo Stanisława, Mariannę, Stefanię Bogdańskich w 1874 roku
 
Archiwum Państwowe w Sieradzu
Materiały przesłane przez Piotra Tameczkę

 
My Aleksander II
Cesarz wszech Rosji
Król polski 
Wiadomym czynimy iż
 
Zachowane została pisownia i interpunkcja stosowane w dokumentach. 

Działo się to w miejscowości zwykłych posiedzeń Trybunału Cywilnego w Kaliszu 15/24 czerwca 1876 o godzinie 4. z południa

Majątek po Tomaszu Bogdańskim.. na żądanie Stanisława Bogdańskiego współwłaściciela dóbr Miłkowice i Wilczków wwsi Wilczkowie Okręgu Wartskim zamieszkałego przez Sulimierskiego patrona Trybunału w Kaliszu … przeciwko Mariannie z Wężyków wdowie po Tomaszu Bogdańskim pozostałą we wsi Miłkowicach jako matce i głównej opiekunce nieletnich Maryi i Stefanii sióstr Bogdańskich w małżeństwie z Tomaszem Bogdańskim spłodzonych i Aleksandrowi Zaborowskiemu jako opiekunowi przydanemu tych że nieletnich we wsi Głuchowie Okręgu Wartskim zamieszkałymi przez Zawadzkiego patrona Trybunału w Kaliszu przez Delegowanym Assessorem Kucharskim Trybunału odbyć się mające. 
Dobra Miłkowice, to jest wsi parafialnej Miłkowic, folwarku Zaspy, Strachocice, i osady Młyny Strachockie położone są w Guberni Kaliskiej, powiecie Turtekskim Gminie Ostrów Wartski parafii Miłkowice odległe od miasta Gubernialnego Kalisza wiorst 35, od powiatu Turku wiorst 2, od miasta okręgowego Warty wiorst 14, od osad Dobry wiorst 8, od Koźminka wiorst 18Przez Dobra Miłkowice przechodzi rzeka warta i szosa trzeciego rzędu z Turku do miasta Warty. Dobra powyższe opisane graniczą od południa z dobrami Rzymsko i Skęczniew, od wschodu z dobrami Uniejów Popów i Siedlątków, od Zachodu z dobrami Wilczków i Głuchów. Granice tych dóbr sa stałe znaczone bezspornie kopcami oznaczone kontrowersów nie ma żadnych, obejmują ogólnej przestrzeni pól łąk i lasów oraz pastwisk mórg 2791.
Stan gospodarstwa.
Gospodarstwo na folwarkach Zaspy i Strachocice jest płodozmian, lecz z powodu, że system ten niedawno został zaprowadzony dlatego też pola dla należytej kultury dotąd nie doprowadzono. 
Dobra Miłkowice administrowane są przez wdowę Maryę z Wężyków Bogańską opiekunkę nieletnich Maryi i Stefanii.
Zabudowania na folwarku Zaspy są następujące:
1.Dwór drewniany pod gontami.
2. Oficyna murowana pod dachówką. 

3. Drwalnia drewniana pod gontem
4. Chlewy i kurniki z drzewa pod gontem
5. Lodownia z drzewa pod gontami
6. Gorzelnia murowana pod dachówką bez aparatów nie czynna
7. Sieczkarnia z drewna pod gontami
8. Obora murowana pod dachówką
9. Spichrz murowany o dwóch kondygnacjach pod dachówką
10. Stajnia murowana pod dachówką
11. Stodoła murowana o dwóch klepiskach pod słomą
12. Druga stodoła murowana o dwóch klepiskach pod słomą
13. Szopa do wozów z drewna pod dachówką
14. Obora murowana pod dachówką dla bydła ordynaryjnego
15. Kuźnia murowana pod dachówką
16. Dom dla ludzi dworskich, czworak murowany pod dachówką
17. Dom czworak _wryglówką?_pod słomą
18. Dom karczma murowana pod dachówką
19. Dom z drzewa o dwóch izbach pod dranicami
20. Dwie studnie z pompami
21. Gołębnik na słupie
22. Kloaka z drzewa pod gontami
23. Dzwonek na słupie
24. Ogród owocowy otoczony parkanem a podwórze folwarczne płotami
25. Wiatrak z drzewa pod gontami
26. Dom drewniany o dwóch izbach
27. Stodółka z drzewa pod słomą
28. Dom z drzewa o dwóch izbach pod słomą we wsi Miłkowicach. 
Wszystkie te zabudowania w stanie dobrym.

Inwentarz żywy na tymże folwarku: 
1. Koni fornalskich z uprzężą sztuk ……. 14
2. Źrebaków 2-letnich pięć ………………….5
3. Krów dojnych …………………………………..24
4. Jałowizny sztuk piętnaście…………………15
5. Buchaj……………………………………………….1
6. Trzody chlewnej sztuk ……………………….9

Inwentarz martwy
1. Wozów z przyborami na żelaznych osiach…. 5
2. Pługów ……………………………………………………….6
3. Radeł………………………………………………………….4
4. Bron żelaznych…………………………………………..12
5. Esterpatory???…………………………………………………2
6. Maszyna młockarnia …………………………………..1
7. Skrzyń do kartofli ……………………………………….7
8. Maszyna sieczkarnia …………………………………..1
9. Sań fornalskich ……………………………………………10
10. Prom na rzece Warcie…………………………………..1

Zabudowania na folwarku Strachocice
1. Dom o sześciu izbach z drzewa pod gontem.
2. Dom o czterech izbach z drzewa pod gontem.
3. Budynek sieczkarnia z drzewa pod słomą.
4. Stodoła o trzech klepiskach z drzewa pod ….
5. Obora dla bydła bydła służących, z drzewa pod dranicami 
6. Owczarnia murowana pod słomą 
7. Obora murowana pod słomą
8. Dom karczma murowana pod słomą
9. Stodółka przy tejże z drzewa pod słomą.
10. Obórka z drzewa budowana słomą kryta
11. Dwie studnie z żurawiami
W monenklaturze młyny Strachockie
12. Karczma z drzewa pod słomą.
13. Stodółka z drzewa słomą kryta.
Wszystkie te zabudowania w stanie dobrym.

Inwentarz żywy folwarku Strachocice
1 Koni z uprzężą fornalskich 17.
2. wołów z uprzężą 28
3.Jałowizny sztuk osiem 8
4. Owiec starych jarlaków i jagniąt 1000
Inwentarz martwy
1. Wozów na żelaznych osiach z przyborami - 5
2. Pługów - 10 
3. Radeł - 4
4. Eutarpatozy - 2
5. Bron żelaznych - 16
6. Wał żelazny do walcowania pól – 1
7. Maszyna młockarnia – 1
8. Maszyna sieczkarnia – 1 
9. Prom na rzece Warcie przy karczmie na młynach Strachockich – 1

Dobra Miłkowice obejmują mórg 2791, których jest mórg 166 klasy drugiej przennej gruntu ornego; mórg 394 klasy pierwszej żytniej, mórg 60 klasy 2 żytniej, mórg 435 klasy 3 żytniej, mórg 347 klasy trzeciej żytniej, mórg 347 po wyciętym lesie, mórg 108 łąk stałych, mórg 250 pastwisk klasy II, łąk morgowych 60 mórg, ogrodów 17, ,lasów w kawałkach 90, świerczyny 320, lasu od Wólki 270 mórg, lasu Strachowski zwanego 90, lasu Dragonie zwanego 32 morgi, a nieużytków 147 mórg.

Podatków z dóbr Miłkowice opłacają się następujące
1. Podatku zwyczajnego gruntowego rubli - 348 k. 80
2. Podatku gruntowego dodatkowego rubli – 184 k. 88
3. Podymnego rubli – 54 k. –
4. Kwaterunkowego rubli – 24 k. – 
5. Składki ogniowej rubli – 101 k. 26
6. Składki lossowej rubli – 57 k. 73
7. Podatku propinacyjnego rubli – 98 k. 52
Razem rubli 866 k. 12

Dochody stałe
Propinacja w dobrach Miłkowice to jest karczmy w młynach Strachockich, Strachocicach i Miłkowicach czynią rubli - rs. 245
Dzierżawa otrzymana z wiatraka rs. – 240
Razem rubli 485. - 

Rybołówstwo zaś na rzece Warci nie przynosi dochodu żadnego, gdyż pozostawione jest przy dworze, na własne potrzeby gdyby je wypuścić w dzierżawę, możnaby osiągnąć dochodu roczniego około 40 rubli. 

Folwark Wilczków położony jest w Guberni Kaliskiej powiecie Tuerkskim Gminie Ostrów Wartski parafii Głuchów odległy od miasta Kalisza wiorst 30, powiatowego Turku wiorst 20, Okręgowego Warty wiorst 14, od osady Dobry wiorst 9, od Kożminka wiorst 12, 

Granice dóbr Wilczkowa i rozległość.

Folwark i wieś Wilczków graniczą na północ z Głuchowem, na południe z Klonówkiem, Klonowem i Chocimem, na wschód z Miłkowicami, na zachód z Chocimem. Granice mają pewność stałą kopcami oznaczone bezsporne i żadnej kontrowersji nie ma, obejmują zaś ogólnej przestrzeni gruntów, lasów łąk i pastwisk własność dworu stanowiącą mórg 755 czyli włók 25 mórg 5.

Stan gospodarstwa
Na folwarku Wilczków system gospodarowania jest płodozmienny, folwark ten jest administrowany przez Powoda Stanisława Bogdańskiego współwłaściciela tegoż folwarku,

Dwór w Wilczkowie

Zabudowania w tymże folwarku Wilczków
1. Dwór drewniany z przystawkami murowanymi pod gontem
2. Chlew z drzewa pod słomą
3. takiż kurnik pod słomą
4. Drwalnia w strychulec pod słomą
5. Stajnia murowana pod gontem
6. Obora z drzewa pod słomą
7. Stodoła o jednym sklepisku z drzewa pod słomą
8. Stodoła nowa murowana pod słomą o dwóch klepiskach
9. Stodoła murowana o dwóch klepiskach pod słomą w której w jednym końcu od strony osady Koźminek mieści się śpichrz
10. Szopa na wozy na słupach pod słomą
11. Kuźnia murowana pod gontem
12. Dom koszary dla ludzi dworskich murowany pod słomą o ośmiu izbach przytychże
13. Chlewy z drzewa pod słomą
14. Dwie połowy dwóch domów z drzewa pod słomą przy dworze pozostałe, zaś drugie dwie połowy tychże domów zostały uwłaszczone.
15. Dom karczma …. Pod słomą 
16. Dwie studnie z żurawiami
17. Ogród owocowy ogrodzony
18. Gołębnik na słupie
19. Wiatrak pod gontami

Inwentarz żywy
1. Koni fornalskich z uprzężą – 14
2. Źrebaków – 2
3. Wołów z uprzężą - 20
4. Owiec starych i jarlaków – 870
5. Krów -6
6. Jałowizny sztuk 10
7. Trzody chlewnej sztuk 3

Inwentarz martwy
1. Wozów na żelaznych osiach – 6
2. Pługów - 10
3. Bron żelaznych - 8
4. Saterpator? – 1
5. Radeł – 2
6. Skrzyń do kartofli – 4
7. Sań fornalskich – 6
8. Młocarnia – 1
9. Sieczkarnia – 1
10. Waga decymalna – 1
11. Młynek czyli wialnia – 1

Meble, sprzęty domowe i kuchenne zgodnie z zarządzeniem stron obecnych pozostają przy współwłaścicielu Stanisławie Bogdańskim jako jego wyłączną własność stanowiącą, jak niemniej się konie cugowe, wierzchowe, karety, powozy, bryczki, wolanty, uprzęże, … jako wyłączną własność tego Stanisława Bogdańskiego stanowiące. Ponieważ biegli dobra Wilczków postanowili oszacować na włóki łącznie z inwentarzem żywym i martwym powyżej opisanym dlatego też wartość jego szczegółowo podaną i ustanowiona nie została gdyż to wchodzi w wartość ogólną gruntów która wykazuje się jak następuje –
Za 25 włók i 5 mórg gruntu łącznie z lasem łąkami, pastwiskami ogrodami i innymi częściami sładowanie licząc włókę po rubli 2000 rs. 50,333 kop.5

Podatki opłacają się a mianowicie: -

1. Podatek gruntowy – rs. 259 k. 40
2. Dodatkowy gruntowy – 129 k.20
3. Podymne – 6.-
4. Podatek szossowy – 39 k. 51
5. Podatek propinacyjny – 3 k. 50
Razem rubli 436 k. 61

Dochody stałe.

Dzierżawa z wiatraka i propinacji razem wzięte czyni rocznie rs. 200
Grunt zaś w ogrodzie dworskim wypuszczony został w dzierżawę na lat trzy za ogólną sumę 100 r. która rozpoczęła się od 29 września 1875 a kończy się tegoż dnia 1878 roku Dzierżawca Kacper Misiak cenę dzierżawną w ten sposób uiszcza iż za rok pierwszy nie płaci, za rok drugi rs. 45 zaś za rok trzeci czyli ostatni rubli 55 czyli razem jak wyżej za lat trzy rubli 100. 

Dokument dla nas najważniejszy, podział dóbr po Tomaszu Bogdańskim.

Żona Marianna Bogdańska zatrzymała dla siebie Rzymsko
Stanisław Bogdański wszedł w posiadanie Wilczkowa
Mariannie Bogdańskiej, nieletniej, przypadły w działach Miłkowice
Stefania Bogdańska, nieletnia otrzyma 
spłatę.

Dobra Miłkowice i Wilczków stanowią własność SS. Tomasza Bogdańskiego a mianowicie: Stanisława Bogdańskiego i i nieletnich dwóch sióstr jego Maryi i Stefanii Bogdańskich których opiekunką główną jest matka Maryjanna z Wężyków Bogdańska wdowa w dobrach Miłkowice w folwarku Zaspy w Okręgu Wartskim zamieszkała, a opiekunem przydanym Aleksander Zaborowski we wsi Głuchowie Okręgu Wartskim zamieszkały. – Sprzedaż dóbr tych odbywać się będzie na Audyencyi Trybunału Cywilnego w Kaliszu pod kierunkiem Assessora tegoż Trybunału Kucharskiego popiera zaś takową sprzedaż na żądanie Stanisław Bogdańskiego patron Sulimierski. 
Bliższe objaśnienia i szczegóły oraz opis dóbr znajdują się w taksie dóbr Miłkowice i Wilczków przez Biegłych Józefa Arnolda, Karola Pieszczyńskiego i Ignacego Pstrokońskiego wd. 26 Marca/7 Kwietnia i 27 marca/8 Kwietnia rb. sporządzonymi.
Zwarunkami
I. Dobra Miłkowice składające się z wsi Parafialnej Miłkowice folwarku Zaspy, Strachocice oraz młyny Strachockie i dobra Wilczków położone w powiecie Tureckim Guberni Kaliskiej sporządzone zostały na popieranie Stanisława Bogdańskiego współwłaściciela tych dóbr … Maryannie z Wężyków Bogdańskiej jako matce i głównej opiekunce nieletnich Maryi i Stefanii nieletnich sióstr Bogdańskich i Aleksandrowi Zborowskiemu jako opiekunowi przydanemu tychże nieletnich w dwóch oddziałach.

II. Oddział I stanowić będą Dobra Wilczków’

III. Oddział II Dobra Miłkowice

IV. Mający chęć kupna winien się upewnić o stanie dóbr przekonać, sprzedający nie dają żadnej ak…., sprzedają prawa takie, jakie im służą. Sprzedaż odbywać się ma na podstawie wykazu hypotycznego które konkurentów o stanie hipotecznym dóbr objaśniają. 

V. Każdy przystępujący do licytacji dóbr Wilczkowa włożyć winien na stałe Sądowym wadium w sumie rubli 5000. Przystępujący zaś do licytacji Miłkowic złożyć winien vadiun wsumie rubli 10,000. Vadium winno być złożone w gotowiźnie lub wpapierach wartościowych z dopłatą różnicy kursu, vadium utrzymującemu się przy licytacji na szacunek postąpimy za dobra zaliczony zostanie. Nieutrzymującemu się zaraz po licytacji zwrócony zostanie.

VI. Od składania vadium wolny jest Stanisław Bogdański i opieka nieletnich sióstr Maryi i Stefanii Bogdańskich lub osoba w imieniu ich na mocy uchwały Rady familijnej działająca i patronowie dla osób tych licytujący. 

VII. Po upływie 2//od zalicytowania dóbr Miłkowice lub Wilczkowa pluslicytant obwiązany jest złożyć wylicytowany szacunek wdepozyt Banku Polskiego po potrąceniu jedynie pożyczki Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w ilości po datę sprzedaży nienamorzonej? poczem … będzie wyrok … wyjąć i przepisać tytuł własności. 

VIII. Nowonabywca będzie mógł nabywszy dobra Wilczków pozostawić na życzenie na rękę Maryi i Stefanii Bogdańskich po rs. 3750 ze schedy zaś Stanisław Bogdańskiego po jedną czwartą część sumy 7500 rubli a nabywcy dobra Miłkowice … Maryi i Stefanii Bogdańskiej będzie mógł zostawić na gruncie po rubli 11.250 z ze schedy Stanisław Bogdańskiego ¾ części sumy rubli 7500…
Do czasu spłaty wadium wyżej wymienionych na gruncie pozostawić się mających 
Nowonabywca obowiązany jest płacić 6 %z góry… dobra zabezpieczone być powinny na pożyczce Towarzystwa Kredytowego a przed wpłatą dobra nie mogą być wypuszczane w dzierżawę ani alienowane w części lub całości, wreszcie Nowonabywcy nie wolno będzie do chwili spłaty sumy za rubli 32.750 sprzedawać w dobrach Miłkowskich lasu ani wycinać takowego…

IX. Z wadium wypłacone zostaną koszta sprzedaży 

X. W razie gdyby Nabywcą dóbr Miłkowice stał się Stanisław Bogdański wówczas na rzecz sióstr swoich pozostawić może na gruncie sumę rubli 26.000. Stawszy się zaś Nowonabywcą dóbr Wilczkowa pozostawić może na gruncie sumę 14,000 rubli jako siostrom przypaść mających, również w razie nabycia Dóbr Miłkowice i Wilczkowa dla którejkolwiek na pierwszych z nich to jest na dobrach Miłkowice pozostanie ze schedy Stanisława Bogdańskiego przy Nowonabywczyni suma 7.500 rubli na dobrach zaś Wilczków pozostanie suma 7.000 ze schedy Stanisława Bogdańskiego. Sumy te współdzielącym się wzajemnie na hipotece dóbr kupionych pozostawić mające będą zapłacone po upływie lat dwóch….

XI. Niedopełnienie warunków… na korzyść obecnych właścicieli dóbr przepadkowi ulegają.

XII. Sprzedaż odbywać się będzie z tym wszystkim, co na gruncie dóbr znajduje się, z pod sprzedaży jednak wyjmuje się: w Dobrach Miłkowice konie cugowe, karety, powozy, uprząż, sanki, sanki, bryczki jak również meble, naczynia kuchenne i wszelkie sprzęty domowe, garderoba, srebra i tym podobne we dworze i oficynie dworskiej znajdujące się na folwarku Zaspy krów 3, Jałowizny sztuk 2, trzoda chlewna wszystka, zaś na folwarku Strachocice, tudzież kamienie wapniowe i wapno wreszcie wyrobiona i wypalona cegła, jako stanowiące wyłączną własność Maryjanny z Wężyków Bogdańskiej. Wyjmują się również spod sprzedaży znajdujące się w Wilczkowie meble, sprzęty domowe i kuchenne, konie cygowe, wierzchowe, karety, bryczki, powozy, wolanty, uprzęże, sanki itp. przedmioty nie stanowiące nieruchomości …

XIII. Nowonabywca jest zobowiązany dotrzymać kontraktów dzierżawnych co do wiatraków, karczmy, … ogrodu w Wilczkowie Kasprowi Misiakowi…

XIV. Wszelkie ciężary ponosi Nabywca do chwili zlicytowania…

XV. Licytacja odbywać się będzie na publicznej licytacji Trybunału Cywilnego w Kaliszu przed delegowanym assessorem Kucharskim, sprzedaż popiera … patron Sulimierski.

XVI. Licytacja rozpocznie się od sumy rubli 50.333 kop.5….

Działo się to q Kancelarii Pisarza Trybunały Cywilnego w Kaliszu d. 22. Czerwca/14 Lipca1876 roku
Przedemną pisarzem Trybunału Cywilnego w Kaliszu stawił się osobiście Jacek Sulimierski patron tegoż Trybunału i oświadczył iż dobra Wilczków na publicznej licytacji przed Delgowanym Assessorem Trybunału wd. 15/27 Czerwca 1876 r. w odbytej na sumę rs. 50.333 kop.15 przez tegoż nabył, nabył na rzecz Stanisława Bogdańskiego poczem osobiście stawiający Stanisław Bogdański nabycie to na rzecz swą zaakceptował. 
Na tym protokół ukończono, przeczytano, przyjęto i podpisano.
Stanisław Bogdański, J. Sulimierski, Idzikowski podpisała za w. podpisanych Pisarz Trybunału Cywilnego w Kaliszu
Zważywszy –
Koszta nabycia….
Zważywszy – 
Iż nowonabywca dóbr Wilczkowa Stanisław Bogdański oraz nowonabywczyni dóbr Miłkowic nieletnia Maryja Bogdańska usamowolniona … Kuratora swego czyniąca w myśl licytacji art. !V warunków licytacji wolni są do składania szacunku z warunkiem zabezpieczenia takowego … dla …. Bogdańskich oraz zamieszczenia wpisu dz. III wpisu, że do chwili zaspokojenia rodzeństwa z działów przypaść mogących licytacja kupionych dóbr ani w części ani w całości nastąpić nie może. 
Podpisy i pieczęć
 
 

  Mapka graniczna dóbr Wilczków
 
                                                                              kliknij.