Miłkowice woj. wielkopolskie

Lipscy

Lipscy

Opracował Stanisław Stasiak

Lipscy herbu Grabie pochodzili z Lipego w Kaliskiem. Ród wywodził się jeszcze z XIII wieku. Pierwszym znanym z dokumentów był Wojciech Lipski żyjący na przełomie XIV i XV wieku.

 
Herb Grabie rodziny Lipskich
Lipscy Ignacy i Barbara

   Rodzicami Ignacego byli Stanisław Lipski i Joanna Bartochowska z Bartochowa h. Rola. Ignacy urodził się około 1720 roku.  Miał jeszcze troje rodzeństwa: brata Michała i siostry Mariannę, Rozalię i Flawię. W 1754 roku, wówczas kapitan wojsk koronnych, po rezygnacji Jana Lipskiego został mianowany na urząd łowczego wschowskiego. Ożeniony w 1766 r.  z Barbarą Żychlińską h. Szeliga, starościanką stawiszyńską. W 1772 roku urodził się ich upragniony syn Józef.  W podziękowaniu za syna Lipscy w Kaliszu, w kościele p.w. św. Józefa ufundowali ołtarz, w którym umieszczono obraz świętego.
W 1782 roku dobra miłkowskie były jeszcze własnością Jana Mączyńskiego, wybitnego konfederata barskiego, właściciela sąsiedniego Skęczniewa, Piekar i Dobrej.
W 1784 roku właścicielem dóbr: Miłkowice, Strachocice, Młyny Strachockie i Zaspy był już Ignacy Lipski. Oprócz tego Lipscy byli wówczas właścicielami Błaszek i Kazimierza Biskupiego. Ignacy Lipski wraz żoną zasłynęli ofiarnością na rzecz budowy i odnowy obiektów sakralnych. W Kazimierzu Biskupim w 1782 r. sfinansowali remont kościoła p.w. św. Marcina, natomiast w Miłkowicach w 1787 r. wstawili  nowy kościół p.w. św. Mikołaja. Szczególny wkład ponieśli w budowę kościołów w Błaszkach. W latach 1780-85 został wybudowany z ich udziałem nowy kościół p.w. św. Anny, który uległ pożarowi w 1787 roku. W 1789 r. odbudowano kościół z dużym nakładem Ignacego Lipskiego oraz sąsiadów właścicieli ziemskich. Właśnie Błaszki zawdzięczają wiele Lipskiemu. Za jego czasów dokonano regulacji miasta, zostały wytyczone nowe ulice, wybudowano wiele nowych budynków. Ignacy Lipski umarł w 1792 roku, natomiast żona w pierwszych latach następnego stulecia. Kazimierz Biskupi 1794 roku przeszedł w ręce Józefa Mielżyńskiego, a Błaszki i
Miłkowice przejął syn Józef Lipski.


Lipscy Józef i Benigna

Po śmierci ojca prawdopodobnie Józef wspólnie z matką gospodarzył na dobrach błaszkowskich i miłkowskich. Józef Lipski brał udział w powstaniu kościuszkowskim. Wcześniej służąc w Wojsku Polskim osiągnął stopień pułkownika. Walczył na terenie sieradzkiego. Wystawił przez siebie uposażony oddział kawalerii. Za udział w powstaniu został osadzony w twierdzy pod Berlinem. Przebywał tam dwa lata, po czym dzięki kaucji zapłaconej przez rodzinę został uwolniony. Mieszkał w Gzikowie, miejscowości położonej pod Błaszkami, należącej również do jego dóbr. Warto zaznaczyć, że do tego samego Gzikowa, którego właścicielem był w XVI w. Jan Mączyński, twórca słownika łacińsko-polskiego, zmarłego w Miłkowicach.
W Gzikowie Józef zbudował wspaniałą rezydencję według projektu Fryderyka Alberta Lessela, twórcy Pałacu Jabłonowskich i Pałacu Zamoyskich w Warszawie. Nie znana jest data ślubu Józefa Lipskiego i Benigny Praksedii Róży z Górskich h. Bożawola. Mogło to mieć miejsce w okresie  kampanii napoleońskiej lub bezpośrednio po niej. Józef Lipski wzorem ojca również wniósł ogromny wkład w rozwój miasta Błaszki. Sprowadził tam sukienników, dbał o rozwój szkolnictwa. Ze względu na stan zdrowia nie wziął udziału w walkach napoleońskich. Na terenie dworu w Zaspach przebywał prawdopodobnie rzadko, za to wykorzystując korzystne położenie Gzikowa względem Kalisza. Prowadził ożywione kontakty z wieloma osobistościami tego okresu.
W 1815 roku majątek Miłkowice dzierżawił Wincenty Sebastian Szymański. Józef Lipski zmarł bezpotomnie 2 kwietnia 1817 r. w Cielcach. Został pochowany  w krypcie pod kościołem św. Anny w Błaszkach. Żona Benigna ufundowała epitafium poświęcone mężowi. Dziś w Błaszkach w nawie głównej kościoła św. Anny możemy je odnaleźć z następującym napisem: „Józefowi herbu Grabie Lipskiemu Generałowi i Dowódcy powstania Sieradzkiego, gorliwemu obrońcy swobód narodowych, najlepszemu przyjacielowi i Mężowi Żona przywiązana ten pomnik poświęca. Zszedł z tego Świata Dnia 2 kwietnia Roku 1817”.
Benigna Lipska otrzymała w spadku dobra miłkowskie. Pozostały majątek przeszedł w ręce krewnych ze strony matki – Mielżyńskich, którym Józef Lipski zapisał w testamencie. Benigna w 1820 roku wyszła za mąż po raz drugi za Mamerta Dłuskiego.

 
W opracowaniu wykorzystano między innymi:
1)     Parafia i Kościół w Miłkowicach – ks. Kazimierz Rulka,
2)     Teki Dworzaczka,
3)     Herbarz Bonieckiego,
4)     Strona www.Miłkowice.pl,
5)     Wikipedia – hasło Józef Lipski (generał),
6)     Dzieje kultu Pięciu Braci Męczenników w Polsce i Europie.
Dzieje Kazimierza Biskupiego cz. 2,
7)     Regestr Diecezjów Franciszka Czaykowskiego czyli właściciele ziemscy w Koronie. 1783-1784,
8)     Strona www.parafiablaszk.pl,
9)     Strona www.Wielcy.pl